Het Kabinet wil vanaf 2027 de accijns op alcohol jaarlijks laten meestijgen met de inflatie. De Raad van State plaatst daar kritische kanttekeningen bij en waarschuwt expliciet voor uitwijk naar het buitenland en de illegale markt. Daarbij wijst de Raad op de eerdere verhogingen van de tabaksaccijns, waarbij de geraamde extra belastingopbrengsten juist niet werden gerealiseerd.
Het Kabinet verwacht dat de jaarlijkse indexering van de alcoholaccijns structureel €129 miljoen per jaar oplevert en tegelijkertijd bijdraagt aan minder alcoholgebruik. Volgens de Raad van State wringt juist die combinatie. Als hogere prijzen daadwerkelijk leiden tot minder consumptie, kan dat immers ten koste gaan van de belastingopbrengsten. Bovendien kunnen consumenten hun aankopen verplaatsen naar het buitenland of de illegale markt.
Tabaksaccijns als waarschuwing
Opvallend is dat de Raad van State daarbij nadrukkelijk verwijst naar de verhogingen van de tabaksaccijns in 2023 en 2024. Hiervoor werd vanaf 2025 een structurele extra opbrengst van €490 miljoen per jaar geraamd. In werkelijkheid daalden de inkomsten uit tabaksaccijns van €3,1 miljard in 2023 naar €2,6 miljard in 2025. De Raad concludeert dat de verhogingen niet tot de verwachte meeropbrengst hebben geleid, maar juist tot lagere inkomsten. Als oorzaken worden onder meer minder roken en meer aankopen van rookwaren in het buitenland genoemd. Daarmee benoemt de Raad van State een effect waar NSO Retail al langer aandacht voor vraagt: bij grote prijsverschillen stoppen bestedingen niet automatisch, maar kunnen deze zich ook naar het buitenland verplaatsen. De recente onderzoeken naar grenswinkelen laten zien hoe relevant dit effect voor ondernemers in met name de grensregio’s is.
